به گزارش پایگاه خبری نسیم ساحل، فرخنده جلالی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان هرمزگان، در گفت‌وگویی تفصیلی با تشریح روند برگزاری پانزدهمین جشنواره ملی تئاتر کودک و نوجوان و نمایش عروسکی رضوی اظهار کرد: این رویداد پس از یک دوره وقفه، بار دیگر به هرمزگان بازگشته است؛ استانی که سابقه‌ای طولانی در میزبانی جشنواره‌های تخصصی تئاتر کودک و نوجوان دارد.
وی با اشاره به استقبال هنرمندان از این دوره جشنواره افزود: بیش از ۱۲۰ متن نمایشی به دبیرخانه ارسال شد که پس از دو مرحله بررسی هیئت انتخاب، ۷۵ اثر به مرحله بررسی فیلم اجرا راه یافتند و در نهایت ۱۵ اثر در سه بخش صحنه‌ای، نمایش عروسکی و بخش ویژه شهدای مدرسه شجره طیبه میناب برای رقابت نهایی انتخاب شدند.
جلالی ادامه داد: در بخش صحنه‌ای هفت اثر، در بخش نمایش عروسکی پنج اثر و در بخش ویژه شهدای مدرسه میناب سه اثر به مرحله نهایی راه یافته‌اند. در فرآیند انتخاب آثار، کیفیت متون و اجراها به‌عنوان شاخص اصلی مورد توجه هیئت انتخاب قرار گرفت.
«ایران، امام رضا»؛ پیوند فرهنگ رضوی با روایت شهدای میناب
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به شعار این دوره از جشنواره بیان کرد: هدف اصلی جشنواره، استفاده از ظرفیت هنر، به‌ویژه هنر نمایش، برای انتقال مفاهیم رضوی و سیره حضرت امام رضا(ع) به جامعه و به‌خصوص کودکان و نوجوانان است.
وی افزود: انتقال آموزه‌ها در قالب هنر می‌تواند تأثیرگذاری و ماندگاری بیشتری در ذهن مخاطب داشته باشد. جشنواره تئاتر کودک و نوجوان رضوی و بخش نمایش عروسکی نیز در همین مسیر حرکت می‌کنند و می‌توانند در تقویت ارتباط نسل جدید با مفاهیم دینی و فرهنگی نقش‌آفرین باشند.
جلالی درباره هویت بصری جشنواره نیز گفت: در طراحی پوستر تلاش شده است، در کنار نشاط و فضای کودکانه تئاتر و نمایش عروسکی، نمادهایی از کودکان شهید مدرسه شجره طیبه میناب مورد توجه قرار گیرد تا یاد و خاطره این دانش‌آموزان، به‌ویژه هنرمندان شهید این مدرسه، گرامی داشته شود.
وی با بیان اینکه بخش ویژه جشنواره به روایت شهدای مدرسه شجره طیبه اختصاص یافته است، تصریح کرد: موضوع این بخش، روایت جنایتی است که در مدرسه میناب رخ داد و تلاش شده این واقعه از زبان هنر و در کنار مفاهیم رضوی روایت شود.
هنر نمایش؛ ابزاری برای روایت جهانی شهدای میناب
جلالی با اشاره به حضور هنرمندان هرمزگان در ساعات اولیه وقوع حادثه مدرسه میناب اظهار کرد: هنرمندان تئاتر استان از همان دقایق ابتدایی در صحنه حضور داشتند، در فرآیند تفحص همراهی کردند و روایتگری را آغاز کردند. پس از آن نیز تولیداتی در حوزه تئاتر خیابانی با موضوع داستان کودکان و شهدای این مدرسه شکل گرفت.
وی ادامه داد: هر یک از دانش‌آموزان، معلمان و والدینی که در این حادثه جان خود را از دست دادند، روایت و داستانی دارند که می‌تواند دستمایه تولید آثار هنری متعدد قرار گیرد. این روایت‌ها ظرفیت گسترده‌ای برای تولید آثار نمایشی در سال‌های آینده دارند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان تأکید کرد: هنر می‌تواند در دوران پساجنگ و برای روشن نگه‌داشتن افکار عمومی جهان درباره این جنایت تأثیرگذار باشد. تا زمانی که برای احقاق حقوق کودکان و خانواده‌های شهدای میناب و دیگر شهدای دانش‌آموز و معلم کشور اقدام مؤثری صورت نگرفته است، باید روایتگری هنری این وقایع ادامه پیدا کند.
معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری هرمزگان
جلالی یکی از اهداف جشنواره را معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و گردشگری استان عنوان کرد و گفت: بیش از شش استان در این رویداد مهمان هرمزگان هستند و حضور گروه‌های نمایشی، داوران و مهمانان فرصت مناسبی برای آشنایی هنرمندان دیگر استان‌ها با ظرفیت‌های بندرعباس و سایر شهرستان‌ها فراهم می‌کند.
وی افزود: تلاش داریم علاوه بر بندرعباس، شهرستان‌ها نیز در جریان برگزاری جشنواره مورد توجه قرار گیرند و به‌ویژه شهر میناب در برنامه‌های این دوره جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. اجرای یکی از گروه‌ها در میناب قطعی است و تلاش می‌کنیم اختتامیه جشنواره را نیز در این شهرستان برگزار کنیم.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به تنوع قومی و مذهبی استان خاطرنشان کرد: هرمزگان از ظرفیت ارزشمند همزیستی اقوام و مذاهب مختلف برخوردار است. هنرمندان اهل سنت نیز در شهرستان‌هایی مانند بندرخمیر، بستک و قشم در حوزه تئاتر فعالیت دارند و بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها می‌تواند به تقویت تعاملات فرهنگی و هنری کمک کند.
تئاتر عروسکی؛ میراثی که نیازمند توجه بیشتر است
جلالی با تأکید بر جایگاه تئاتر عروسکی در فرهنگ ایرانی اظهار کرد: عروسک در آیین‌ها و پیشینه فرهنگی و هنری اقوام ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارد و هر منطقه عروسک‌هایی با نمادها و معانی خاص خود دارد که با سنت‌ها، آیین‌ها و اندیشه نسل‌های گذشته پیوند خورده‌اند.
وی افزود: با وجود این پیشینه دیرینه، در سال‌های گذشته کمتر به تئاتر عروسکی توجه شده است. در دوره جدید، خوشبختانه گرایش هنرمندان جوان به آیین‌ها و سنت‌های بومی افزایش یافته و در هرمزگان نیز هنرمندان از تولید متون نمایشی برگرفته از فرهنگ، سبک زندگی و سنت‌های مناطق مختلف استان استقبال می‌کنند.
جلالی ادامه داد: در بخشی از تاریخ تئاتر، استفاده گسترده از نمایشنامه‌های خارجی و اقتباسی موجب فاصله گرفتن برخی آثار از آیین‌ها و سنت‌های بومی شد؛ اما امروز تلاش می‌شود این فاصله کاهش یابد. جشنواره‌های تخصصی، به‌ویژه رویدادهایی با مخاطب کودک و نوجوان، می‌توانند در احیای این ظرفیت‌ها نقش مهمی ایفا کنند.
فاصله آثار مذهبی با مخاطب؛ مسئله در شیوه روایت است
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط برخی اجراهای مذهبی با مخاطبان گفت: مشکل را نباید در مذهبی بودن آثار جست‌وجو کرد؛ بلکه شیوه ارائه محتوا اهمیت دارد.
وی افزود: هرچه آثار نمایشی از کلیشه‌ها فاصله بگیرند و نویسندگان و کارگردانان به هنری‌کردن مفاهیم دینی و مذهبی توجه بیشتری داشته باشند، امکان برقراری ارتباط مؤثر با مخاطب افزایش می‌یابد.
جلالی با اشاره به ریشه‌های ملی و مذهبی تئاتر ایران تصریح کرد: تعزیه یکی از نمونه‌های مهم آیین‌های نمایشی کهن ایران است. بنابراین، مسئله اصلی در ارتباط با مخاطب، چگونگی روایت مفاهیم و استفاده از زبان هنر متناسب با نیازها و درک مخاطب امروز، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، است.
کارگاه‌های آموزشی، نقد آثار و استفاده از ظرفیت پیشکسوتان
جلالی درباره برنامه‌های آموزشی جشنواره اظهار کرد: کمیته نظرسنجی و دریافت دیدگاه‌های مخاطبان و تماشاگران در کنار جشنواره فعال خواهد بود. همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی با حضور اعضای هیئت انتخاب و داوران و برگزاری جلسات نقد و بررسی آثار در برنامه قرار دارد.
وی با اشاره به طرح موضوع تشکیل کمیته آسیب‌شناسی افزود: این موضوع مطرح شده است و تلاش می‌کنیم در صورت قرار نداشتن آن در برنامه‌های اولیه دبیرخانه، امکان اضافه شدن آن به برنامه‌ها بررسی شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان ادامه داد: انجمن هنرهای نمایشی استان، پیشکسوتان و گروه‌های نمایشی از ابتدای فرآیند برگزاری جشنواره درگیر کار بوده‌اند و تلاش شده است از ظرفیت تخصصی این مجموعه‌ها برای پیشبرد امور استفاده شود.
وی همچنین از توجه به موضوع انتشار کتاب در حوزه نمایش و آثار رضوی خبر داد و گفت: موضوع فقر متون نمایشی، به‌ویژه در حوزه کودک و نوجوان و سیره امام رضا(ع)، در نشست‌های اولیه با مسئولان بنیاد مورد توجه قرار گرفت. یکی از راهکارهای پیش‌بینی‌شده، راهنمایی نویسندگان و بهره‌گیری از متون سال‌های گذشته بود که از طریق پایگاه بنیاد در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت.
ارتباط مدارس و مساجد با جریان تئاتر کودک و نوجوان
جلالی با اشاره به همکاری با آموزش‌وپرورش اظهار کرد: ارتباط مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی با آموزش‌وپرورش در استان نزدیک است و گروه‌های تئاتر دانش‌آموزی زیر نظر هنرمندان هرمزگان، کارگاه‌های آموزشی و تمرین‌های خود را برگزار می‌کنند و در جشنواره‌های دانش‌آموزی نیز موفق به کسب مقام شده‌اند.
وی افزود: در مدرسه شجره طیبه میناب نیز دو گروه تئاتر دانش‌آموزی فعالیت داشتند و شماری از دانش‌آموزان شهید این مدرسه از هنرمندان کودک بودند که آینده روشنی برای آنان در عرصه هنر و تئاتر متصور بودیم.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با تأکید بر ظرفیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: در سال‌های اخیر، فعالیت این کانون‌ها به سمت تخصصی‌شدن حرکت کرده است و در بسیاری از شهرستان‌های استان، گروه‌های تئاتر مسجدی فعال هستند. سهم هرمزگان در جشنواره مستقل تئاتر مساجد نیز قابل توجه بوده است.
جلالی ادامه داد: برنامه‌ریزی ما بر تقویت ارتباط میان گروه‌های دانش‌آموزی و گروه‌های فعال در مساجد استوار است تا زمینه تعامل، رقابت و رشد هنری این دو مجموعه فراهم شود. در حوزه نمایش عروسکی نیز تلاش شده است دانش‌آموزان ساخت عروسک را بیاموزند و با عروسک‌هایی که خودشان ساخته‌اند، به اجرای نمایش بپردازند.
سالن‌ها آماده‌اند؛ کمبود تجهیزات تخصصی همچنان پابرجاست
جلالی درباره وضعیت زیرساخت‌های برگزاری جشنواره گفت: سالن‌های پیش‌بینی‌شده برای برگزاری جشنواره آماده هستند و مشکل خاصی برای اجرای برنامه‌ها وجود ندارد؛ با این حال، هرمزگان نیز مانند بسیاری از استان‌ها با کمبودهایی در زیرساخت‌های فرهنگی مواجه است.
وی افزود: به‌ویژه در زمینه تجهیزات تخصصی نور و صدا مشکلاتی وجود دارد، اما دبیرخانه، انجمن‌های نمایشی استان و شهرستان‌های میزبان تلاش می‌کنند با امکانات موجود، کیفیت مناسبی برای اجراها فراهم کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان همچنین درباره حضور مسئولان کشوری در اختتامیه جشنواره گفت: تلاش داریم با توجه به ظرفیت‌های استان و اهمیت این رویداد، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون امور هنری در مراسم اختتامیه حضور داشته باشند. تحقق این موضوع به فراهم بودن فرصت و شرایط بستگی دارد.
حمایت از اجرای عمومی؛ مطالبه هنرمندان تئاتر هرمزگان
جلالی با اشاره به دشواری‌های اقتصادی فعالیت‌های هنری اظهار کرد: برگزاری جشنواره‌ها بخشی از حمایت از گروه‌های تئاتری را فراهم می‌کند، اما این حمایت‌ها باید گسترده‌تر شود.
وی افزود: انتظار داریم مرکز هنرهای نمایشی، حمایت‌های نقدی از اجرای عمومی آثار را که در سال‌های گذشته برقرار بود، دوباره احیا کند؛ به‌ویژه برای استان‌هایی که جنگ و شرایط بحرانی را تجربه کرده‌اند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان تصریح کرد: حمایت از اجرای عمومی هم به تولید آثار هنری باکیفیت کمک می‌کند و هم قدردانی از هنرمندانی است که در شرایط دشوار در کنار مردم ماندند و در عرصه هنر به فعالیت خود ادامه دادند.
بازگشت جشنواره به هرمزگان؛ تأکید بر استمرار رویداد تخصصی
جلالی با اشاره به سابقه میزبانی هرمزگان از جشنواره تئاتر کودک و نوجوان و نمایش عروسکی «ضامن آهو» گفت: این رویداد که اکنون با عنوان جشنواره رضوی ادامه پیدا کرده، همچنان در میان هنرمندان تئاتر عروسکی با نام ضامن آهو شناخته می‌شود.
وی افزود: پس از جشنواره همدان، جشنواره رضوی هرمزگان از رویدادهای قابل اعتنای کشور در حوزه کودک و نوجوان به شمار می‌رود. این استان بیش از ۱۲ دوره میزبان دبیرخانه و برگزاری جشنواره بوده است؛ هرچند در یکی دو سال گذشته وقفه‌ای ایجاد شد و جشنواره به استان‌های دیگر رفت.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان ادامه داد: هنگامی که ظرفیت اجرایی و نیروی حرفه‌ای برای برگزاری یک جشنواره تخصصی در استانی شکل گرفته است، حفظ این ظرفیت اهمیت دارد. امیدواریم رویکرد فعلی بنیاد زمینه استمرار جشنواره‌های تخصصی در استان‌های میزبان را فراهم کند.
وی درباره روند انتخاب آثار نیز گفت: فراخوان جشنواره از سال گذشته و با همکاری بنیاد آماده و منتشر شد، اما به دلیل اتفاقات ناگوار و شرایط خاص کشور و استان، چندین بار تمدید شد. با وجود این شرایط، استقبال هنرمندان مطلوب بود و بیش از ۱۲۰ متن به دبیرخانه رسید.
جلالی با اشاره به دشواری مقایسه کیفیت آثار این دوره با دوره‌های گذشته، به دلیل وقفه دوساله در میزبانی هرمزگان، خاطرنشان کرد: ارسال این تعداد اثر در شرایط موجود، اتفاق مهمی بود و دبیرخانه تلاش کرد با تکیه بر تجربه دوره‌های پیشین، کیفیت را در اولویت قرار دهد.
وی همچنین درباره برنامه‌های افتتاحیه و اختتامیه گفت: در جشنواره‌های تئاتر، تمرکز اصلی بر اجرای آثار و ارتباط با مردم است و معمولاً افتتاحیه‌ها جنبه تشریفاتی گسترده‌ای ندارند. از همین رو، تمرکز بیشتری بر برگزاری اختتامیه با حضور مسئولان فرهنگی و هنری و متناسب با ظرفیت‌های استان داریم.
جشنواره‌ای فراتر از چند روز اجرا
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان در پایان ابراز امیدواری کرد پانزدهمین جشنواره ملی تئاتر کودک و نوجوان و نمایش عروسکی رضوی، افزون بر ترویج فرهنگ رضوی و سیره امام رضا(ع)، زمینه معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و گردشگری هرمزگان را فراهم کند و با استفاده از زبان هنر، روایتگر مسائل روز جامعه و یادآور شهدای دانش‌آموز مدرسه شجره طیبه میناب باشد.
این رویداد همچنین فرصتی برای تقویت تئاتر کودک و نوجوان، توجه بیشتر به هنر نمایش عروسکی، حمایت از گروه‌های نمایشی و گسترش ارتباط میان هنرمندان، مدارس و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به شمار می‌رود؛ مسیری که استمرار آن به حمایت مستمر از تولیدات نمایشی و اجرای عمومی آثار نیاز دارد.